برنامه ی درسی در مسیر شکوفایی بشر

 

 

ارزیابی نارسایی های یادگیری

دکترسید حسین عبادی

اهداف این نوشتار

v     آشنایی با اهداف ارزیابی

v    چگونگی تشخیص افتراقی نارسایی های یادگیری از سایر اختلال ها

v     روشهای ارزیابی

دلایل اجرای ارزیابی

v     کمک به دانش آموزان با نارسایی های یادگیری تا بتوانند از خدمات آموزش ویژه بهرمند شوند.

v     به دست آوردن اطلاعاتی که بتواند به برنامه ریزی بهتر برای آموزش و یادگیری دانش آموز کمک نماید.

اهداف ارزیابی

1.      غربال گری

2.      ارجاع

3.     طبقه بندی

4.      برنامه ریزی آموزشی

5.      نظارت و کنترل پیشرفت دانش آموز

الگوهاي ارزيابي

1- الگوي ادراکی-حرکتی

2- الگوي پردازش شناختی و فراشناختی

3- الگوي تحليل تكليف

4- الگوي زبان

ه- الگوي ارزيابي بوم شناختي

6- الگوي ارزيابي رفتاري

7- الگوي كل گرا

تشخیص افتراقی

v    کم توان ذهنی

v    مشکلات عاطفی

v    اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی

v    محرومیت های فرهنگی،محیطی و اقتصادی

v    آموزش ضعیف

v    سردرگمی فرهنگی

روش های ارزیابی

1- مشاهده و ارزیابی عملکرد

2- مصاحبه

3- آزمون

4- بررسی مستندات

مشاهده و ارزیابی عملکرد

1- ارزیابی بوم شناختی

2- ارزیابی پویا

3- ارزیابی مبتنی بر برنامه درسی

4- تحلیل تکلیف

5- ارزیابی نشانه های تشخیصی

ارزیابی بوم شناختی

این روش شامل مشاهده کودک در محیط های مختلف مثل کلاس درس،محیط بازیو سایر محیط های ساختارمند و غیر ساختارمند برای تعیین اینکه در کجا دانش آموز بیشترین مشکلات را بروز می دهد،است.

 ویژگی های کودکان با نارسایی های یادگیری

1- انزوای اجتماعی

2- گریز از همسالان

3- ناتوانی تمرکز در محیط های سازمان نایافته

4- رفتارهایی از نوع دلقک بازی در کلاس بعنوان وسیله ای برای فرار از محیط استرس زای  کلاس

ارزیابی پویا

یعنی ارزیابی آنچه که دانش آموز می تواند با کمک و حمایت دیگران انجام دهد.در هنگام ارزیابی پویا در کودک مشکوک به نارسایی یادگیری ممکن است رفتارهای زیر مشاهده شود:

1- وقفه در تفکر

2-مشکل در درک مفاهیم و دستورالعمل ها

3- مشکل در تعمیم دهی علی رغم تکرار الگو

4-برتری قابل ملاحظه یکی از حواس نسبت به دیگری

ارزیابی مبتنی بر برنامه درسی

برای ارزیابی عملکرد دانش آموز در یک درس خاص به کار می رود و عملکرد دانش آموز مورد نظر با عملکرد سایر همسالان و همکلاسی هایش مقایسه می گردد.به عنوان نمونه برای ارزیابی توانایی دانش آموز در نوشتن دیکته باید تعدادی کلمه را از محتوای درسی انتخاب نمود و برای دانش آموز خواند.تعداد کلمه هایی که دانش آموز درست می نویسد شاخص توانایی او در نوشتن دیکته است.

تحلیل تکلیف و تحلیل خطا

مراحل تشکیل دهنده تکلیف مورد تحلیل قرار می گیرد و خطاهای دانش آموز در هر مرحله شناسایی می شود.این روش هم برای ارزیابی و هم برای آموزش روش خوبی برای معلم است.

ارزیابی نشانه های تشخیصی

1- تاخیر،اختلال یا اختلاف در گوش دادن و صحبت کردن

2- مشکلات خواندن،نوشتن،هجی کردن

3- مشکل در درک و انجام مفاهیم پایه حساب

4- مشکل در سازماندهی افکار

5- دامنه توجه محدود

6-حافظه ضعیف در کلمات و حروف

7- عدم توانایی تمییز بین حروف و کلمات

8- ضعف در مهارت های حرکتی درشت و ظریف

ارزیابی نشانه های تشخیصی

9- اشکال در گفتن زمان

10- اشکال در درک روابط فضایی

11- مشکل در دوست شدن و دوستیابی

12- مشکل سازگاری با تغییرات

14- پاسخ نامناسب به سوالات یا موقعیتها

مصاحبه

1- مصاحبه بالینی

2- مصاحبه با والدین

3- مصاحبه با معلم

مصاحبه بالینی

شامل مجموعه مباحث با کودک برای ارزیابی اینکه بیشترین مشکلات کودک در چه زمینه هایی است.در مصاحبه با کودک مشکوک به نارسایی یادگیری باید به نکات زیر توجه داشته باشید:

v     مشکلات بیان عقاید و افکار

v     ضعف حافظه

v     محدودیت توجه

مصاحبه بالینی

v     کمبود تمرکز

v     ضعف در مهارت های حرکتی درشت و ظریف

v     محدودیت دامنه لغات

v     ضعف در استفاده از کلمات

v     سابقه مشکلات تحصیلی

v     دست پا چلفتی

مصاحبه با والدین

ملاقات خصوصی با والدین برای شناسایی تاریخچه قبلی وبه دست آوردن  اطلاعات لازم برای تشخیص مناسب صورت می گیرد. در مصاحبه با والدین در مورد کودک مشکوک به نارسایی یادگیری باید به نکات زیر توجه داشته باشید:

کودک مشکلات لباس پوشیدن دارد

از انجام تکلیف خانه اجتناب می کند

(ادامه)مصاحبه با والدین

v     بی نظم است

v     فراخنای توجه محدودی دارد

v     فراموشکار هستند

v     کتابشان را در مدرسه جا می گذارند

v     صبح قبل از مدرسه رفتن از معده درد شکایت دارند

v     دائما از سردرد شکایت دارند

v     تمایلی به امتحان کردن چیزهای جدید ندارند

v     به آسانی تسلیم می شوند و دست از ادامه کار می کشند

v     دوستان کمی دارند

مصاحبه با معلمان

مصاحبه باید هم با معلم فعلی و هم با معلم قبلی کودک صورت گیرد.برای معین کردن عملکرد تحصیلی ،اجتماعی و هوشی کودک  چندین جلسه مصاحبه لازم است.مصاحبه کننده باید از نشانه های نارسایی یادگیری در کلاس آگاهی کافی داشته باشد.از جمله این نشانه ها عبارتند از:

مصاحبه با معلمان

v     حافظه ضعیف

v     مشکلات هماهنگی حرکتی درشت و ظریف

v     فقدان تمرکز

v     دامنه توجه محدود

v     تعلل و طفره رفتن از انجام تکالیف

v     عملکرد  تحصیلی ضعیف پایدار در حیطه خاص

v     مشکلات اجتماعی

v     دستخط ضعیف

v     کمبود انگیزه برای تکالیف تحصیلی

v     ضعف اعتماد به نفس

آزمون

1- آزمونهای هوش(وکسلر)

2- آزمون های پیشرفت تحصیلی(پی بادی و وکسلر)

3- آزمون های ملاک-مرجع

4- آزمون های ادراکی

5- آزمون های روان شناختی

آزمون هوش

روانشناس آزمون هوش را در مورد کودک مشکوک به نارسایی یادگیری با هدف دستیابی به بهره هوشی متوسط یا بالاتر از متوسط اجرا می کند.

آزمون های پیشرفت تحصیلی

پیشرفت تحصیلی دانش آموز با نارسایی یادگیری به طور   قابل ملاحظه ای از حد مورد انتظار پایین تر است.

آزمون های ملاک-مرجع

در آزمون های ملاک-مرجع عملکرد دانش آموز با یک ملاک از پیش تعیین شده مورد مقایسه قرار می گیرد.

کودک مشکوک به نارسایی یادگیری :

1- در اتمام تکلیف محول شده ناتوان است

2- به آسانی ناکام می شود

3- در تمرکز بر روی تکلیف مشکل دارد

4- همزمان قادر به انجام چند تکلیف نیست

آزمون های ملاک-مرجع

5-حالت سردرگمی دارند

6- از انجام تکلیف خودداری می کنند

7- در هماهنگی چشم و دست ضعف نشان می دهند(مثلا ناتوانی در استفاده همزمان از خط کش و مداد)

آزمون های ادراکی

یکی از فرضیه های اصلی در مورد علل نارسایی های یادگیری ،آسیب های عصب شناختی است.این آسیب ها پردازش اطلاعات به شیوه درست و به موقع را تحت تاثیر قرار می دهد.

آزمون های ادراکی برای تشخیص اینکه :

آیا مشکلات پردازش وجود دارد؟

  

آزمون های ادراکی

افراد با نارسایی یادگیری ممکن است دارای نقایصی در حافظه،ادراک،سازماندهی یا دریافت اطلاعات باشند.که این نقایص به نوبه خود توانایی کودک در پردازش اطلاعات تحت تاثیر قرار می دهد.

آزمون های روان شناختی

آزمون های روان شناختی توسط روانشناسان با این هدف اجرا می شوند تا مشخص شود که نشانه های مشکلات عاطفی مثل افسردگی،اضطراب،هراس از مدرسه و عزت نفس پایین ناشی از ناتوانی یادگیری و به خاطر مشکلاتشان در کلاس درس است.

 اگر عوامل عاطفی علل اولیه و اصلی مشکلات یادگیری کودک باشد،کودک مبتلا به ناتوانی یادگیری نیست.

بررسی مستندات

1- بررسی مجموعه گزارش ها و نمره ها

2- بررسی پورت فولیو(پوشه کار)

3- بررسی تاریخچه فردی

4- نشانه های رفتاری

بررسی مجموعه گزارش ها و نمره ها

یکی از سرنخ های خیلی مهم برای تشخیص نارسایی  یادگیری بررسی نمره ها و گزارش های موجود است.

در مورد کودک مشکوک به نارسایی یادگیری بررسی گزارش ها،کارنامه ها و نمره ها حاکی از آن است که در طول سال تحصیلی نمرات پیشرفت کودک مورد نظر در زمینه های معینی بطور پیوسته از گروه همسالان پایین تر است.

پورت فولیو(پوشه کار)

در این روش دانش آموز مجموعه فعالیت های خود را در پوشه ای ثبت و نگهداری می کند که این پوشه پورت فولیو نامیده می شود.در این پوشه کلیه فعالیت های دانش آموز چه در منزل و چه در مدرسه نگهداری می شوند.معلم یا متخصص با بررسی پورت فولیوی هر دانش آموز و با توجه به زمان انجام تکلیف به ارزیابی نقاط قوت و ضعف او می پردازد.

(ادامه)پورت فولیو(پوشه کار)

معلمان یا متخصصان می توانند خطاهای موجود در پورت فولیو را تحلیل کنند.همچنین معلمان،متخصصان و والدین می توانند تصویر روشن و دقیقی از میزان پیشرفت دانش آموزان به سوی هدف های آموزشی به دست آورند.

تاریخچه فردی

احتمال زیادی وجود دارد که  کودک با نارسایی یادگیری دارای الگو های پایداری از نقص در حیطه معینی در طول زمان باشند.

نشانه های رفتاری

1- بی توجهی

2- نقایص ادراکی

3- اختلالات حرکتی

4- تحمل کم در مقابل ناکامی

5- مشکل در تعاملات اجتماعی روزمره